Spuszczel pospolity (łac. Hylotrupes bajulus)
Najgroźniejszy szkodnik budowli i kontrukcji drewnianych

Spuszczel pospolity

Jedną z ważniejszych grup szkodników drewna są owady. W przyrodzie odgrywają one bardzo istotną rolę, przyspieszając procesy zapewniające obieg materii. Rola ta postrzegana jest przez człowieka jako zjawisko pozytywne. W budynkach ich działalność ma jednak charakter wybitnie negatywny.

Ochrona budynków przed korozją biologiczną 2001. Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr hab inż. Jerzego Ważnego i dr inż. Jerzego Karysia.

Szkodniki drewna (ksylofagi) to społeczny problem, spędzający sen z powiek milionom ludzi na całym świecie. Najgroźniejszym i najczęściej występującym szkodnikiem w naszej strefie jest spuszczel pospolity. Spuszczel pospolity (Hylotrupes bajulus L., Cerambycidae, Coleoptera), to najgroźniejszy szkodnik drewna iglastego w Polsce w budowlach. Drewno gatunków iglastych występuje najczęściej w największej ilości na terenach Polski i tym samym jest najczęściej stosowanym budulcem w budownictwie.

Drugim obok spuszczela pospolitego najgroźniejszym szkodnikiem drewna jest kołatek domowy (Anobium punctatum Deg., Anobiidae, Coleoptera). Jest to bardzo groźny, polifagiczny (żywiący się kilkoma rodzajami pokarmów, tutaj drewna (liściastego i iglastego)) szkodnik przedmiotów i konstrukcji drewnianych (literatura: Dominik 1966, Dominik i Starzyk 1983).

Opanowuje on materiał żywicielski przez wiele pokoleń, podobnie jak spuszczel, często aż do zupełnego zniszczenia.

Video, pokazujące do czego mogą doprowadzić szkodniki drewna:

Czytaj więcej o spuszczelu pospolitym

Korniki?

Powszechnie wiadomo, że korniki są jednymi z najczęściej rozpoznawanych szkodników drewna, które nieznacznie różnią się od innych owadów. Korniki wygryzają podłużne chodniki w drewnie, ale przede wszystkim korniki nigdy nie zasiedlają wyrobów z drewna. Wiele osób zanim zapozna się z tematem błędnie myśli, że zniszczenia drewnianych elementów (konstrukcji budynków, konstrukcji dachów) powodowane są przez korniki.

Wbrew opinii korników nie ma również w meblach, ramach obrazów, futrynach i rzeźbach. Elementy te uszkadzane są najczęściej przez chrząszcze z rodziny kołatków niewiele mającej wspólnego z kornikami.
Korniki najczęściej opanowują drzewa złamane lub wywrócone, a także stojące, lecz osłabione różnorodnymi przyczynami. Niektóre gatunki korników zasiedlają tylko martwe drzewa.
>> Więcej informacji o kornikach w Wikipedii

Owady niszczące drewno w Polsce - ogólna charakterystyka

Owady (Insekta) należące do typu stawonogów (Arthropoda) w królestwie zwierząt (animalia) stanowią wydzielona gromadę. Ksylofagiczne owady, należące do gatunków będących groźnymi szkodnikami drewna, są reprezentantami kilku rzędów z podgromady owadów uskrzydlonych (Pterygota). Rzędami tymi są chrząszcze (Colooptera) i błonkoskrzydłe (Hymenoptera). Postembrionalny rozwój osobniczy owadów, odznaczający się gruntownymi zmianami w budowie narządów, charakteryzuje się szeregiem przekształceń w poszczególne stadia, czyli metamorfozą. Wyróżniamy zasadniczo dwa typy metamorfozy owadów: przeobrażenie niezupełne, gdzie tkanki larwalne przebudowane są na imaginalne, oraz przeobrażenie zupełne, gdzie następuje całkowita dezintegracja tkanek larwalnych i budowa nowych tkanek i narządów imaginalnych (>> zobacz na zdjęciach).

Nasze krajowe owady niszczące wyrobione drewno, będące sprawcami największych zniszczeń wykorzystują drewno jako pokarm i kryjówkę (>> zobacz na zdjęciach). Ze względu upodobania mikroklimatyczne i bytowe możemy je podzielić na grupy: niszczące drewno powietrznosuche (miazgowce, spuszczel pospolity, kołatek domowy, wyschlik grzebykorożny), niszczące drewno zawilgocone i częściowo rozłożone przez grzyby (tykotek pstry, kołatek uparty, krokwiowiec piłkorożny, palotocz mostowy, bartodziej próchnik, miedziak sosnowiec), niszczące konstrukcje drewniane zasiedlone na etapie surowca (wykarczak sosnowiec, szczapówka bruzdkowa), zasiedlające niekorowane drewno w konstrukcjach (zagwoździk fioletowy, stukacz świerkowiec). Najgroźniejsze szkodniki drewna (będącego tworzywem konstrukcji i innych wyrobów) to owady z pierwszej grupy.

Nieograniczony rozwój szkodników drewna wyrobionego determinuje przemieszczanie się latających postaci doskonałych. Mało kto zdaje sobie sprawę, ze wymieniając uszkodzony element w konstrukcji dachowej na nowy może sprowadzić na siebie plagę szkodników. Świeże drewno emitujące olejki eteryczne wabi szkodniki ze znacznych odległości, a jedna samica spuszczela potrafi znieść około 500 jaj z których wylęga się 500 żarłocznych larw.

Zwalczanie ksylofagów, ze wzgledu na szczególną specyfikę żerowiska, jest bardzo trudne i powinno być wykonywane przez wyspecjalizowane firmy DDD, mające odpowiednie uprawnienia, umiejętności kwalifikowania obiektu, doboru środka, konieczności określenia ilości i czasu działania środka oraz odpowiedniego postępowania przygotowawczego i kończącego. Drewno dostarcza szkodnikom pokarmu i jest dla nich doskonałą kryjówką, niejednokrotnie 100% skuteczność zwalczania uwarunkowana jest agregowaniem metod chemicznych i fizycznych (termicznych).